Độc đáo với lễ hội cầu trăng của đồng bào Tày

Trong những ngày Rằm tháng Tám âm lịch, nếu có dịp đến thăm Hà Giang bạn sẽ được chứng kiến một lễ hội cầu Trăng hết sức độc đáo của đồng bào Tày ở thôn Bản Loan, xã Yên Định (huyện Bắc Mê).

Độc đáo với lễ hội cầu trăng của đồng bào TàyTrăng tròn ngày Rằm tháng Tám

Bà con dân tộc Tày quan niệm trên cung Trăng có mẹ Trăng và 12 nàng tiên (con gái của mẹ). Mẹ Trăng cùng 12 nàng tiên là những người luôn chăm lo, bảo vệ mùa màng cho muôn dân.

Từ bao đời nay, với lễ hội dân gian mang đậm màu sắc tâm linh này, đồng bào Tày ở thôn Bản Loan thường duy trì tổ chức với ý nghĩa đón mẹ Trăng và các nàng tiên xuống vui Tết Trung Thu. Mẹ Trăng ban phước lành cho dân bản, cầu cho mùa màng bội thu, mưa thuận gió hòa, cuộc sống trong bản luôn bình an và gặp nhiều may mắn.

Đây cũng là dịp để mọi người gặp gỡ, nói chuyện. Các cụ già gặp nhau kể chuyện gia đình, việc chăn nuôi sản xuất. Trai gái gặp nhau để giao duyên, hát đối, tìm người yêu. Còn với trẻ em thì đây là ngày vui nhất, các em được rước đèn ông sao, được vui đùa, phá cỗ dưới trăng rằm.

Độc đáo với lễ hội cầu trăng của đồng bào TàyMọi người vui lễ cầu Trăng

Được tổ chức vào đúng ngày Rằm tháng 8 -  Tết Trung Thu, lễ hội cầu Trăng có hai phần là lễ và hội. Phần lễ thường được tổ chức vào tối 14/8 âm lịch trên một bãi đất rộng với các nghi thức "cúng thổ công chúa bản" tại ngôi miếu chung để xin phép cho dân bản được tổ chức lễ hội cầu Trăng vào đêm hôm sau.

Ngày lễ này là ngày vui nhất của bà con dân tộc Tày nơi đây. Bà con dân bản từ già, trẻ, gái, trai đều đến tham gia đông đủ, họ dâng các sản vật, khấn mời mẹ Trăng xuống hạ giới nghe những tâm tư, tình cảm của người dân sau một năm siêng năng làm lụng.

Lễ vật gồm thịt, rượu, các loại bánh, xôi nhuộm ngũ sắc. Sau khi thực hiện xong nghi lễ trình báo mẹ Trăng và 12 nàng tiên, già làng tiến hành các nghi lễ cầu phúc, cầu may, cầu cho mưa thuận gió hòa, mùa màng tốt tươi, mời mẹ Trăng và các nàng tiên về ban mùa màng và phước lành cho dân bản.

Độc đáo với lễ hội cầu trăng của đồng bào TàyXôi ngũ sắc – một món ngon lạ miền non cao

Đêm hôm sau, đúng vào ngày Rằm tháng Tám, khi mẹ Trăng lên khỏi đỉnh núi và bắt đầu tỏa ánh sáng hiền hòa xuống bản làng, tất cả bà con tập trung ở sân. Lúc này thầy cúng tiến hành cúng thổ công và các thần linh, các nghệ nhân cúng tế múa vòng quanh giàn cúng khi khai hội đón Trăng.

Sau khi kết thúc phần nghi thức cúng lễ, tất cả bà con trong bản quây quần uống rượu, múa hát xung quanh bàn lễ. Trai gái đều mặc những trang phục đẹp nhất, đặc biệt là các cô gái trở nên xinh đẹp nổi bật với những trang sức bằng vòng tay, vòng cổ và xà tích bằng bạc. Họ say sưa hát những làn điệu dân ca, tiếng hát cọi, hát yếu... chan chứa tình yêu quê hương đất nước, ca ngợi hạnh phúc lứa đôi.

Độc đáo với lễ hội cầu trăng của đồng bào TàyTrong lễ hội các mẹ, các chị thi nhau trổ tài nấu nướng

Độc đáo với lễ hội cầu trăng của đồng bào TàyNgoài các trò chơi dân gian, mọi người còn cùng nhau nhảy múa vui vẻ

Khi đến với lễ hội cầu Trăng, không chỉ được nghe hát những làn điệu dân ca, các trò chơi dân gian, du khách còn được thưởng thức các món ẩm thực truyền thống của bà con dân tộc Tày như cơm lam, các món rau rừng, mắm thịt lợn, mắm cá chép ruộng, trám muối, xôi ngũ sắc, măng chua, trám đen chấm với muối vừng...

Đêm hội cầu Trăng kết thúc khi mẹ Trăng lên giữa đỉnh đầu, cả bản lưu luyến làm lễ tiễn mẹ Trăng về trời, sau đó họ lại tiếp tục ngân nga trong câu hát then, hát cọi đầy sức lôi cuốn lòng người.

Độc đáo với lễ hội cầu trăng của đồng bào TàyKhi mẹ Trăng đã lên cao cũng là lúc báo hiệu lễ hội kết thúc

Kết thúc buổi lễ, già làng sẽ phát các hạt giống cho con cháu, cầu cho tất cả bà con trong bản một vụ mùa gieo trồng thuận lợi, mùa màng bội thu, dân bản no ấm.

Thông qua việc tổ chức lễ hội cầu Trăng, bà con dân tộc Tày còn truyền dạy cho con cháu của mình lòng tự hào, gìn giữ những giá trị văn hóa truyền thống, đậm đà bản sắc của dân tộc.

N.S (tổng hợp)