Lý giải vì sao khi thắp hương người ta thường đốt ba cây

Nén hương khi đốt lên, cũng như một nhịp cầu nối kết hai thế giới hữu hình và vô hình với nhau. Tuy nhiên về mặt tâm linh huyền bí, có người vẫn còn hiểu một cách mơ hồ, nhất là về ý nghĩa và những quy định trong việc thắp hương.

Lý giải vì sao khi thắp hương người ta thường đốt ba cây

Nguồn gốc và ý nghĩa

Theo lịch sử ghi lại, việc thắp hương bắt nguồn từ Ấn Độ vào khoảng năm 3.700 Trước Công nguyên. Trong các đền thờ của vua chúa Ai Cập (Ancient Egypt) có rất nhiều những hình vẽ hoặc hình chạm trên tường mô tả nghi thức này. Đến năm 618, vào đời nhà Tần mới có một vị tăng từ Ấn Độ đem hương trầm sang Trung Quốc.

Từ đó hình thức thắp hương được phát triển mạnh mẽ và hưng thịnh nhất vào đời nhà Minh, sau đó được phổ biến đến khắp các nước láng giềng. Và hình thức đốt hương phổ biến nhất là ở Nhật Bản, tại đây họ sáng tạo thêm nhiều cách đốt hương. Sản phẩm quen thuộc nhất là trầm hương hình tròn đầu nhọn.

Lý giải vì sao khi thắp hương người ta thường đốt ba cây

Còn tại Việt nam, chuyện thắp hương trên bàn thờ tổ tiên là một nét đẹp văn hóa truyền thống không thể thiếu trong các dịp giỗ chạp, lễ tết. Vào những ngày rằm, mồng một hằng tháng, hầu hết các gia đình Việt Nam đều thắp hương lên bàn thờ cúng Phật, gia tiên hoặc đến đền, chùa…cầu mong gia đạo yên vui, mạnh khỏe, may mắn.

Đây hoàn toàn không phải là hành động mê tín dị đoan, mà là một nét đẹp văn hóa, góp phần bảo tồn giá trị bản sắc văn hóa dân tộc. Chính vì thế cách thắp hương như thế nào cho đúng, phù hợp với văn hóa và phong tục Việt Nam là điều cần biết đối với tất cả mọi người, nó cũng thể hiện văn hóa ứng xử của mỗi người.

Vậy thắp hương thế nào là đúng?

Lý giải vì sao khi thắp hương người ta thường đốt ba cây

Bao giờ cũng vậy, người Việt Nam đã quen chọn số lẻ (1, 3, 5, 7, 9) cho số nén hương dâng lên. Hoặc có thể đốt cả nắm hương chứ không chọn số chẵn (2, 4, 6, 8). Không phải ngẫu nhiên người ta lại chọn các số lẻ để thắp hương, theo quan điểm về mặt phong thủy, số lẻ tượng trưng cho may mắn (dương), còn số chẵn tượng trưng cho điềm xui (âm). Chính vì thế, ngoại trừ thắp 2 nén hương cho người đã khuất trong thời gian còn để tang thì hầu như mọi người đều thắp số lẻ cho các việc thờ cúng...

Lí giải việc người Việt Nam thường thắp ba nén hương, nhà nghiên cứu văn hóa dân gian Lê Quang Khang giải thích: Ba nén nhang thể hiện ý nghĩa là tâm nhang (lòng thành), giới nhang (theo lời răn dạy của Phật thánh tổ đường) và định nhang (tuyệt đối không thay lòng đổi dạ).

Lý giải vì sao khi thắp hương người ta thường đốt ba cây

Ngoài ra, số lượng hương khi thắp khác nhau đều có ý nghĩa nhất định như: số 1 biểu hiện lòng thành; số 2 đốt khi viếng linh cữu người chết và trong thời gian để tang; trong phong thủy thì số 3 là tượng của tam giới: Thiên (Trời), Địa (Đất), Nhân (Người), vì vậy khi cúng giỗ, động thổ, cưới xin và làm những việc quan trọng trong đời thì người ta thường thắp 3 nén hương lên bàn thờ; con số 5 là 5 phương trời đất, 5 hướng thần linh. Theo phong thủy thì là Ngũ hành: Kim, Mộc, Thủy, Hỏa, Thổ.

Chỉ khi quốc gia hay tập thể dòng tộc tổ chức những việc đại sự có ý nghĩa cao đẹp thì mới thắp 5 nén hương trên hương án tượng trưng cho cầu Ngũ phương, Ngũ Thổ, Ngũ hành - tức là khắp trời đất chứng giám lòng thành của người đại diện cho dòng tộc, địa phương, đất nước và cầu cho “Quốc thái Dân an”; số 7 và số 9 tượng trưng cho “vía” của con người, khi người ta muốn xin ơn cho cá nhân (nam thất nữ cửu).

Lý giải vì sao khi thắp hương người ta thường đốt ba cây

Thực tế, 3, 5, 7, 9,... hay 1 nén hương là đều giống nhau, không khác nhau về ý nghĩa. Được biết, việc các chùa hiện nay khuyến khích Phật tử chỉ nên thắp 1 nén nhang đó là nhằm tránh hỏa hoạn và ô nhiễm môi trường. Vì thế, chỉ cần thắp 1 nén hương là đủ. Không bao giờ được dùng nhang giả (nhang điện) cắm vào lư hương.

Một số lưu ý khi thắp hương

Lý giải vì sao khi thắp hương người ta thường đốt ba cây

Thắp hương phải có lời cầu khấn. Khi thắp hương ở những nơi đường sá, đình miếu,… có khói hương lên như có lời mời. Lúc đó sẽ có các vong linh quanh đó kéo đến, người thắp hương phải khấn mời đích danh vong linh của người mình cầu về hiến hưởng thì mới được người đó, thần đó hiến hưởng và chứng gám. Nếu không có lời cầu khấn thì lễ vật đó coi như vô chủ, ai hưởng cũng được. Thậm chí, thập loại cô hồn có thể kéo đến thụ hưởng. Như thế là công cốc.

Một điều chúng ta phải cần ghi nhớ là mỗi lần dâng hương trước bàn thờ không những dâng hương bằng tấm lòng thành kính của mình, mà còn phải có chánh niệm (sự tập trung). Nên cắm từng nén hương với hai tay và cắm cho ngay thẳng, tượng trưng cho tấm lòng ngay thẳng, mặc cho bão táp phong ba không hề dời đổi, giữ nguyên phong cách của người quân tử tấm lòng trong sạch để lưu lại tiếng thơm với đời.

Nén hương trầm tỏa ra mùi thơm ngào ngạt như sợi dây máu thịt nối liền giữa người đang sống với vong linh những người đã khuất.

N.S (tổng hợp)