Những phong tục ngủ kì lạ tại Việt Nam

Đất nước ta có 54 dân tộc anh em cùng chung sống với nhau từ thuở khai thiên lập địa đến nay. Mỗi dân tộc đều có những phong tục, tập quán mang đậm bản sắc riêng. Và về chuyện ngủ của người dân tộc Việt Nam cũng có nhiều phong tục độc đáo, đặc sắc.

"Ngủ ngửi" để quen hơi nhau

Người Dao đeo tiền Xuân Sơn ở huyện Tân Sơn, Phú Thọ có một tập tục kỳ lạ là thiếu nữ tới tuổi trưởng thành sẽ thực hiện tục “ngủ ngửi” để chọn chồng do tổ tiên truyền lại.

Những phong tục lúc ngủ kì lạ tại Việt NamCác thiếu nữ người Dao đeo tiền đang mong chờ tiếng cộc kệch vang lên trước cửa vào mỗi buổi tối, để khẳng định rằng mình đã lớn

Trai gái đeo tiền đến tuổi cập kê phải ngửi mùi nhau và ngủ cùng nhau để hai cơ thể quen hơi. Theo các già làng, ông trời đã bắt họ làm vậy và điều cốt lõi là để trai gái được kết duyên vợ chồng, được sống trọn đời chung thuỷ bên nhau.

Có người nhiều năm đi "ngủ ngửi" nhưng vẫn chưa tìm được người nào hợp hơi, cũng có người một lần đã nên duyên vợ chồng. Các thiếu nữ người Dao đeo tiền thì luôn mong chờ tiếng cộc kệch vang lên trước cửa vào mỗi buổi tối, để khẳng định rằng mình đã lớn.

“Ngủ mèo” nên duyên chồng vợ

Những phong tục lúc ngủ kì lạ tại Việt NamNhững cô gái và chàng trai Chơ Ro 

Ở dân tộc Chơ Ro, con trai, con gái hễ đủ 15 tuổi sẽ được phép “ngủ mèo” để tìm hiểu nhau trước khi nên vợ nên chồng.

Trong thời gian “ngủ mèo”, chàng trai không được phép ngủ đến sáng mà phải ra về trước khi mọi người trong nhà cô gái thức giấc. Theo tục lệ, người nhà cô gái chỉ chấp nhận cho chàng trai “ngủ mèo” nhiều nhất là 3 lần. Sau đêm thứ ba, anh ta phải chủ động đến trình diện bố mẹ cô gái và xin phép được cưới.

"Ngủ thăm" để được cưới vợ

Đây là một tục lệ từ hàng nghìn năm nay của đồng bào các dân tộc thiểu số Thái, Mông, Dao, Mường…ở Mường Lát (Thanh Hóa). Tục lệ này cho phép những chàng trai đến tuổi trưởng thành được phép tới "ngủ thăm" nhà một cô gái mà họ ưng ý.

Những phong tục lúc ngủ kì lạ tại Việt NamNhững cô gái, chàng trai miền sơn cước chỉ 14-15 tuổi đã ngủ thăm

Sau khoảng 5 – 6 đêm tìm hiểu như thế, cô gái sẽ có quyền quyết định cho chàng trai “ngủ thật” hay không. Để được “ngủ thật”, hai người phải thưa với bố, mẹ cả 2 bên gia đình để xem có hợp tuổi không. Khi thời gian “ngủ thật” bắt đầu, cũng là lúc chàng trai phải đến ở làm công cho gia đình cô gái. Cứ ngày đi làm cùng gia đình, tối về ngủ với cô gái mình có ý định tìm hiểu.

Trong thời gian này, chàng trai không được về nhà mình, muốn về phải được gia đình cô gái cho phép. Nếu cô gái không thích chàng trai nữa thì sẽ tự động thu xếp quần áo cùng với một gói cơm nắm cho vào địu và bảo với chàng trai rằng: "Anh cứ về thôi!", như thế có nghĩa là cô gái đã từ chối.

"Ngủ duông" để chọn ý trung nhân

Người Cơ Tu (còn gọi là người Ca Tu, Gao, Hạ, Phương, Ca – tang) là một dân tộc nói ngôn ngữ thuộc ngữ tộc Môn – Khmer. Họ có một phong tục đặc biệt riêng là "ngủ duông", tiếng địa phương gọi là lướt zướng.

Những phong tục lúc ngủ kì lạ tại Việt NamNhà trai đến nhà gái để đón dâu - một nghi lễ không thể thiếu trong đám cưới truyền thống của người Cơ Tu vùng núi Quảng Nam

Người con trai Cơ Tu phải làm nhà ngủ duông vào tầm tháng 9, tháng 10 của năm, sau khi đã thu hoạch xong. Nhà ngủ duông được làm ở nương rẫy hoặc ở bìa rừng. Gọi là nhà nhưng thực chất đây là một chòi được làm bằng các vật liệu tạm như lá cây và ngôi nhà này được cả làng đều biết.

Hai người có cảm tình với nhau có thể ngủ ở nhà duông cùng nhau từ 3 – 5 đêm, hoặc hơn thế, để tự do tìm hiểu. Đồng thời, họ không được vi phạm những quy định như cấm quan hệ bừa bãi hoặc có thai trước khi cưới.

Ngủ ngồi

Người dân tộc Đan Lai ở huyện Con Cuông, Nghệ An sống giữa rừng quốc gia Pù Mát có một tập tục hàng trăm năm nay là “ngủ ngồi”.

Theo lời kể của một già làng, người Đan Lai ngủ ngồi xuất phát từ việc trốn chạy bạo chúa trước đây. Họ vốn sống độc lập, tách biệt với thế giới bên ngoài, chủ yếu mưu sinh bằng nghề săn bắn.

Những phong tục lúc ngủ kì lạ tại Việt NamMột già làng ở dân tộc Đan Lai

Nơi tập trung sinh sống chủ yếu của họ là rừng quốc gia, luôn chứa đựng những hiểm họa từ động vật hoang dã. Vì vậy, họ chỉ dám ngồi quanh đống lửa để canh chừng thú dữ. Lâu dần thành thói quen ngủ ngồi.

Ngủ lần cuối trước khi ly hôn

Người Thái và Khơ Mú rất coi trọng chuyện hôn nhân. Vì thế, khi lấy nhau, tất cả người dân phải bằng mọi cách để gia đình không tan vỡ. Nếu xảy đến việc ly hôn, thì việc chia tay cũng hết sức lạ đời. 

Những phong tục lúc ngủ kì lạ tại Việt NamMột buổi họp bàn về chuyện vợ chồng cho một cặp vợ chồng ở bản Na Hốc 2, xã Nậm Nhóng, Quế Sơn, Nghệ An

Theo phong tục, một ngày sau khi ra tòa, cặp vợ chồng vừa chia tay phải trở về bản để chuẩn bị làm lễ ly hôn. Theo nghi thức, lễ ly hôn được tổ chức ở nhà người vợ trước. Và cũng như đám cưới, gia đình người vợ phải cho người đi đến các gia đình trong bản mời đại diện đến tham dự. Một ngày sau, đến lượt nhà trai tổ chức nghi lễ tương tự. Cũng có rạp, loa đài mở inh ỏi, cũng mổ bò, mổ lợn tưng bừng và cúng bái tổ tiên.

Kết thúc buổi lễ, đêm hôm ấy, vợ chồng về nhà chung của hai người (trước khi cưới, nhà trai phải dựng nhà trước) và ngủ với nhau một đêm cuối cùng. Thông thường những đêm như thế này, họ thức với nhau đến sáng để tâm sự và rồi ngày sau đó, người vợ và những đứa con (nếu vợ bị chồng bỏ) sẽ soạn đồ đạc và về nhà ngoại ở, chính thức chia tay nhau.

Bắt đầu từ lúc này, họ chỉ còn là vợ chồng cũ và được phép tìm hiểu và xây dựng gia đình với người mới.

Ngủ với người chết

Những phong tục lúc ngủ kì lạ tại Việt NamNgười Mông đen để xác người chết 3 đến 5 ngày trong nhà, thậm chí ngủ ngay cạnh người chết

Theo truyền thống của người Mông đen, xác chết sẽ được giữ ở trong nhà từ 3 đến 5 ngày. Người thân, bạn bè ăn uống, nằm ngủ bên cạnh người chết trong những ngày này trước khi đưa họ về nơi an nghỉ.

Nhật Sang (tổng hợp)