Đi tìm nguồn gốc ngày lễ Vu Lan báo hiếu

Trong tâm thức người Việt, lễ Vu Lan (tức ngày 15/7 Âm lịch) là ngày đại lễ không thể thiếu trong các hoạt động văn hóa tâm linh nói chung.

Lễ Vu Lan dường như đã ngấm sâu vào tiềm thức, trở thành nét văn hóa với mỗi người Việt và cứ đến rằm tháng 7 về là tâm tưởng mọi người lại bồi hồi. Bài viết này xin được nhắc lại về nguồn gốc của ngày Vu Lan báo hiếu.

Vu Lan hay còn gọi Vu Lan bồn, vốn có nguồn gốc tiếng phạn Ullambana. Tiếng Hán ngữ là giải đảo huyền, nghĩa là ngày gỡ khỏi nạn treo ngược. Có thể hiểu rằng, ý nghĩa của cụm từ này là nhờ vào sự thành tâm chú nguyện của thập phương chư Tăng mà chúng ta có thể cứu cha mẹ, tổ tiên thoát khỏi cảnh tội đồ. Vào ngày này, người ta cũng thường cầu nguyện cho chúng sinh được siêu thoát khỏi vòng sinh tử luân hồi.

Đi tìm nguồn gốc ngày lễ Vu Lan báo hiếu Ngày Vu Lan báo hiếu là đại lễ trong tâm thức người Việt

Tích nhà Phật kể lại rằng: Mục Kiều Liên là một trong số ít đệ tử xuất chúng của Đức Phật. Ngài có quyền pháp vô biên, nhưng không vì thế mà ngài quên đi nghĩa vụ của một người con đối với cha mẹ.

Một lần, ngài dùng tuệ nhãn quan sát khắp bốn phương tám hướng thì thấy mẹ mình, tức bà Thanh Đề đang chịu cảnh tội đồ trong ngục A tỳ, thân thể gầy yếu, xanh xao, chỉ còn da bọc xương, khổ đau khôn xiết. Đó là do sinh thời, bà đã phạm phải thói tham lam, độc ác. Mục Kiều Liên cũng biết điều đó nhưng không khỏi thương xót.

Thương mẹ, Mục Kiền Liên đã dùng pháp thuật để mang cơm dâng lên mẹ. Nhưng, do nghiệp quá lớn nên bát cơm bà Thanh Ðề cầm trên tay bỗng hoá thành than đỏ. Chứng kiến cảnh tượng ấy, ngài rất đau lòng, về bạch lại với Phật, mong Ðức Phật cứu vớt để linh hồn mẹ mình được siêu thoát.

Cảm động trước tấm lòng hiếu nghĩa của Mục Kiền Liên, Ðức Phật đã chỉ cách để ngài có thể cứu vớt được mẹ ra khỏi cảnh đoạ đầy. Ðức Phật nói: “Ông tuy quyền phép vô biên, lại hiếu thảo hơn người, tấm lòng của ông làm cảm động cả trời đất nhưng tội ác của mẹ ông quá nặng, một mình ông không thể cứu được mẹ. Ðến ngày Rằm tháng bảy, Chư Phật hoan hỉ, Chư Tăng tự tứ, hãy sửa soạn lễ vật cúng Dàng, thành tâm thỉnh cầu Chư Tăng chú nguyện thì mẹ ông mới có thể siêu thoát được”. 

Y lời Phật dạy, cứ nhằm ngày Rằm tháng 7, Mục Kiều Liên lập bồn Vu Lan rồi thỉnh mời chư Tăng đến chú nguyện. Nhờ nỗ lực của con trai, bà Thanh Đề mới được siêu thoát. Các vong linh khác vốn đang chịu phạt nhưng cũng được nhờ phúc lành của chư Tăng mà siêu thoát.

Đi tìm nguồn gốc ngày lễ Vu Lan báo hiếuVào ngày 15/7 Âm lịch hàng năm, các tín đồ, phật tử bốn phương lại làm lễ khấn nguyện cho các bậc sinh thành, tổ tiên

Noi gương hiếu thảo của Mục Kiều Liên, từ đó, cứ đến ngày rằm tháng 7 hàng năm là các phật tử, tín đồ ở khắp mọi nơi lại tổ chức lễ Vu lan, nhằm khấn cầu cho cha mẹ được bình an, ông bà tổ tiên có thể thoát khỏi tội đồ mà dễ dàng siêu thoát.

Ngày nay, ngày lễ Vu Lan không chỉ là ngày con cái cầu cho những người đã khuất được thanh thản, an yên ở cõi khác mà còn mang ý nghĩa cả một mùa báo hiếu, báo ân, là dịp nhắc nhở con cháu nhớ đến công sinh thành của cha mẹ, những người dưỡng dục.

Và lễ Vu Lan không chỉ là ngày cầu phúc cho người sống hay cho ông bà, gia tiền mà người Việt còn có lễ cầu siêu cho những cô hồn khi còn sống đã sa cơ lỡ vận, phiêu dạt bốn phương đến nỗi khi chết đi chẳng được quay về mảnh đất mình sinh ra, không có được chút tình thân bên cạnh. Chính tục cúng cô hồn đã giao hòa với tinh thần cứu khổ cứu nạn của nhà Phật và làm cho mỗi mùa Vu Lan báo hiếu thêm phần sống động, phong phú hơn.

Theo Buddhismtoday