Những điều bạn chưa biết về tết Trung Nguyên 15/7 Âm lịch

Rằm tháng bảy hàng năm cũng là lễ Vu lan báo hiếu và là ngày cúng xá tội vong nhân, song ít tai biết rằng ngày này còn được gọi là tết Trung Nguyên.

Rằm tháng 7 và tết Trung Nguyên

Theo tín ngưỡng dân gian của người Việt, Tết Trung Nguyên vào ngày 15 tháng 7 âm lịch là tiết của dịp "Xá tội vong nhân” ở cõi âm. Người xưa cho rằng, vào ngày Rằm tháng bảy hàng năm thì mọi tội nhân cõi Âm, trong đó có những vong linh của gia đình, họ tộc mình đang bị giam cầm nơi địa ngục sẽ được xá tội và được tự do về thăm nhà, được hưởng đồ cúng nên còn gọi là ngày cúng cô hồn.

Bởi vậy, vào dịp này các gia đình thường làm cỗ bàn, vàng mã cúng gia tiên, cầu siêu độ trì cho họ. Ngoài cúng gia tiên ngày "Xá tội vong nhân”, mọi nhà còn bày lễ cúng chúng sinh ngoài sân, trước thềm nhà để cúng cô hồn, ma đói là những vong linh ”không nơi nương tựa”.

Sự tích lễ cúng cô hồn trong tết Trung Nguyên

Trong dịp Rằm tháng 7, ngoài mâm cúng gia tiên, hầu hết mọi gia đình đều làm một mâm cúng chay ngoài sân nhà, gọi là xá tội vong nhân. Nguồn gốc lễ này có liên quan đến câu chuyện cổ giữa A Nan Đà với một con quỷ miệng lửa.

Những điều bạn chưa biết về tết Trung Nguyên 15/7 Âm lịch

Mâm lễ cúng xá tội vong nhân với các món chay, trong đó không thể thiếu cháo loãng

Dân gia kể rằng, vào một buổi tối, A Nan đang ngồi trong tịnh thất thì thấy một con ngạ quỷ thân thể khô gầy, cổ dài mà nhỏ, miệng nhả ra lửa. Quỷ bước vào và nói với A Nan rằng 3 ngày sau A Nan sẽ chết và luân hồi vào cõi ngạ quỷ miệng lửa như nó. A Nan sợ hãi, bèn nhờ quỷ bày cho phương cách tránh khỏi khổ đồ. Quỷ đói nói: “Ngày mai ông phải thí cho bọn ngạ quỷ chúng tôi mỗi đứa một hộc thức ăn, lại vì tôi mà cúng dường Tam Bảo thì ông sẽ được tăng thọ mà tôi đây cũng sẽ được sanh về cõi trên”.

A Nan đem chuyện bạch với Ðức Phật. Phật bèn đặt cho bài chú gọi Là “Cứu Bạt Diệm Khẩu Ngạ Quỷ Ðà La Ni”, đem tụng trong lễ cúng để được thêm phước. Phật tử Trung Hoa gọi lễ cúng này là Phóng diệm khẩu, nghĩa là cúng để bố thí và cầu nguyện cho loài quỷ đói miệng lửa. Về sau, dân gian hiểu rộng ra thành cúng cô hồn, tức là cúng thí cho những vong hồn vật vờ không nơi nương tựa, bởi không có ai thân thiết trên dương gian cúng bái.

Vì tục cúng cô hồn bắt nguồn từ sự tích này, cho nên ngày nay người ta vẫn còn nói cúng cô hồn là Phóng diệm khẩu, nghĩa gốc là “thả quỷ miệng lửa”, về sau lại được hiểu rộng thêm rằng “tha tội cho tất cả những người chết”. Đây cũng là nguồn gốc của câu : “Tháng bảy ngày rằm xá tội vong nhân”.

Vào ngày này, nhiều người bày lễ cúng chúng sinh ngoài sân, trước thềm nhà, đường phố, cúng cô hồn, ma đói, dùng lễ vật như bánh đa, bánh bỏng, ngô bắp, khoai lang, trứng luộc,… đầy đủ nữa thì có xôi chè, và món không thể thiếu là cháo loãng. Vàng mã cúng chúng sinh thường là những xấp giấy tiền, những xấp giấy cắt hình quần, áo.

Ngoài các mâm cúng ở nhà hoặc chùa, người ta còn bày cỗ cúng cho các cô hồn tại cầu, quán, đình, chùa và gọi là cúng cháo. Lễ vật gồm cháo loãng nấu bằng gạo, cơm nắm vắt thành nắm nhỏ, hoa quả, xôi chè, bánh, bỏng, trầu cau và đồ vàng mã. Họ bày lễ vật ra mẹt hay khay, cháo thì múc đổ vào lá mít, lá đa cuộn thành hình bồ đài. Khi cúng xong các cô hồn, những người nghèo, trẻ em giành và chia nhau các thứ đó, vàng mã cũng được hoá.

Vào dịp xá tội vong nhân, những nhà có người mới chết trong vòng một, hai năm thường đốt mã, làm mâm cúng chay ngày Trung Nguyên.

Nên cúng Rằm tháng 7 vào thời gian nào?

Nhiều gia đình thường cúng tết Trung Nguyên vào trưa 14/7, cũng có người làm mâm cúng vào ngày 15/7. Vậy cúng rằm tháng 7 nên thực hiện vào giờ nào mới đúng?

Những điều bạn chưa biết về tết Trung Nguyên 15/7 Âm lịch

Mâm cúng gia tiên trong tết Trung Nguyên gồm các món mặn

Theo Đại đức Tâm Kiên thì lễ Vu Lan cầu siêu, báo hiếu tổ tiên nên thực hiện ban ngày.Còn lễ cúng bố thí cho các cô hồn khi tại thế thất cơ lỡ vận, không nơi nương tựa và chịu nhiều oan trái trong xã hội… nên cúng vào buổi chiều tối hoặc tối hẳn.

Nói về thời gian cúng rằm, nhà nghiên cứu Nguyễn Vũ Tuấn Anh cho rằng, đây là theo quan niệm của dân gian, bởi cho rằng ban ngày có ánh sáng, ánh nắng mặt trời rất mạnh trong khi các cô hồn được "mở cửa ngục" thả ra rất yếu. Do đó, khi nếu cúng ban ngày, các cô hồn vì sợ ánh sáng, ánh nắng sẽ không dám đến đón nhận những đồ vật phẩm cúng bố thí của các gia đình. Song dù chọn giờ nào thì việc cúng cô hồn đều phải diễn ra trước 12 giờ đêm ngày 15/7.

Trong văn hóa tâm linh của hầu hết các dân tộc trên thế giới đều có những tập tục kiêng kị, nhằm tránh vận xui rủi, mang lại nhiều may mắn. Tuy nhiên, kiêng kị chỉ mang tính chất tương đối, không nên sa đà vào mê tín. Nên việc thực hiện cúng cô hồn hay các lễ cúng nhằm báo hiếu tổ tiên, dù thực hiện nhưng cũng không nên lãng phí.

Phù Dung (tổng hợp)