Vụ 'bún bò Huế': Cứ bán, miễn đừng treo logo độc quyền

Người dân khi bán bún bò Huế có thể ghi là “bún bò Huế” tuy nhiên không được treo logo thương hiệu như logo của Huế nếu chưa xin phép.

Gần đây, người dân trên khắp cả nước đang xôn xao câu chuyện UBND tỉnh Thừa Thiên- Huế đăng ký nhãn hiệu chứng nhận “Bún bò Huế”. Tuy nhiên, cách trả lời chưa thống nhất của những cá nhân ở tỉnh đã khiến nhiều người dân bất bình và lo lắng.

Huế không độc quyền tên “bún bò Huế”

Thực ra, nhãn hiệu mà Huế xây dựng quy chế quản lý và sử dụng là nhãn hiệu chứng nhận. Nhãn hiệu này có hình dạng một logo vuông, bên trong có chữ "Bún bò Huế” như trong hình. Tuy nhiên, Cục sở hữu trí tuệ sẽ xem xét và ra quyết định có chấp nhận logo này hay không.

Vụ bún bò Huế: Huế chỉ độc quyền mỗi cái…logo

 Huế sẽ chỉ độc quyền logo này, và người dân bán bún khắp mọi nơi trên thế giới nếu dùng logo này phải xin phép Huế

Như vậy, với cách đăng ký này thì Huế không độc quyền ba chữ “bún bò Huế” mà là độc quyền logo. Theo đó, bất kỳ ai, dù ở dâu, cũng có quyền bán bún bò Huế, miễn sao đừng ghi bảng quảng cáo giống logo của Huế mà thôi. Và nếu bán bún mà muốn dùng logo này thì buộc phải xin phép Hiệp hội Du lịch Thừa Thiên-Huế.

Nói về việc có hay không việc độc quyền tên “bún bò Huế”, ông Nguyễn Thanh Long (đoàn luật sư TP. HCM) cho biết: “Cái tên “Bún bò Huế” không có khả năng cấp bảo hộ độc quyền. Theo Điều 74 Luật Sở hữu trí tuệ, nhãn hiệu bị coi là không có khả năng phân biệt nếu là tên gọi thông thường của hàng hóa, dịch vụ bằng bất kỳ ngôn ngữ nào đã được sử dụng rộng rãi, thường xuyên, nhiều người biết đến. Nhãn hiệu không có khả năng phân biệt thì sẽ không được cấp bảo hộ độc quyền”.

Ở đây, bún bò Huế đã trở thành tên chung cho một món ăn, cứ nói đến bún bò Huế thường người ta sẽ liên tưởng ngay đến bún bò. Do đó không thể xem đó là yếu tố phân biệt, tên riêng để đòi độc quyền tên gọi món ăn này được, luật sư Long nhận định.

Không có cửa cho việc độc quyền chỉ dẫn địa lý

Trả lời Pháp Luật TP.HCM, ông Phan Ngọc Thọ, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Thừa Thiên-Huế cho biết, để khẳng định thương hiệu bún bò Huế và tránh nơi khác đăng ký mất thương hiệu này, tỉnh đã chủ động đề xuất sở hữu trí tuệ thương hiệu trên với Bộ Khoa học và Công nghệ.

Vậy liệu Huế có thể đăng ký chỉ dẫn địa lý Huế cho bún bò với tham vọng mọi quán bún bò trên toàn thế giới phải đến Huế xin phép xài tên “bún bò Huế” hay không?

Chỉ dẫn địa lý là nhằm xác định nguồn gốc địa lý của sản phẩm, ví dụ nước ta có: cà phê Ban Mê Thuột, vải thiều Lục Ngạn, nước mắm Phú Quốc... Khi một địa danh được bảo hộ chỉ dẫn địa lý thì có thể cấm nơi khác xài chung tên, ví dụ nước mắm đóng chai ở TP.HCM không được gọi là “nước mắm Phú Quốc”, dù có lấy nguồn nước mắm nguyên chất từ nhà thùng Phú Quốc.

Vụ bún bò Huế: Huế chỉ độc quyền mỗi cái…logo

 Khi bún bò Huế đã trở thành tên chung cho một món ăn thì câu chuyện độc quyền chỉ dẫn địa lý là rất khó

Tuy nhiên, khả năng bảo hộ chỉ dẫn địa lý cho món ăn hay thực phẩm là rất mong manh. Bởi muốn được bảo hộ chỉ dẫn địa lý thì món ăn đó phải chứng minh được sự khác biệt đặc trưng liên quan đến thổ nhưỡng, khí hậu của vùng đất đó, cân đo đong đếm bằng các phương pháp cảm quan lẫn khoa học. Đặc biệt là ở vùng khác thì không thể làm được món ăn đó. Và đây mới là điều cực khó.

Chẳng hạn, “vịt cỏ Vân Đình” hay “dê núi Ninh Bình”... rất nổi tiếng nhưng không có gì rõ ràng chứng minh được vịt cỏ vùng khác không thể giống vịt cỏ Vân Đình. Và thực tế là dù đi khắp mọi nơi trên đất nước mình, người dân vẫn có thể chế biến được những món ăn mang phong vị như thế này, dù là dùng thịt từ nơi khác. Do đó việc bảo hộ chỉ dẫn địa lý là rất khó xảy ra.

Tương tự như thế, nếu cùng loại nguyên vật liệu, cùng cách nấu mà mọi nơi trên thế giới đều có thể tự nấu ra bún bò Huế với cùng hương vị, đặc tính lý hóa như ở Huế thì không thể bảo hộ chỉ dẫn địa lý được. Đấy là chưa kể các nguyên liệu như thịt bò, heo, bột gạo, bột lọc, rau... hình thành nên món ăn cũng không có nguồn gốc thuần Huế! Vì vậy, độc quyền theo kiểu chỉ dẫn địa lý với “bún bò Huế” là không thể.

Câu chuyện bún bò Huế đã rõ ràng: Thừa Thiên-Huế chỉ hướng đến độc quyền logo “Bún bò Huế” chứ không có chuyện độc quyền tên gọi ba chữ “Bún bò Huế”. Người dân giờ đã có thể yên tâm kinh doanh mà không còn phải lo lắng đến chuyện "bản quyền".

Theo Pháp Luật TP.HCM